Gids stoffen - Linnen

Het begin van linnen

Al linnen of ook vlas worden de vezels en het daaruit vervaardigde textiele weefsel van de vlasplant beschreven. Vlas hoort tot de oudste cultuurplanten en men vermoedt, dat de verwerking tot linnen al meer dan 10 000 jaar geleden gebeurde. De eerste nawijsbare vondsten wijzen op de tijd rond 5000 v. Chr. en tonen, dat vooral in Egypte, Mesopotamië en Fenicië al vroeg gebruik werd gemaakt van linnen. Destijds was linnen een teken van reinheid, waardoor ook Egyptische priesters gewaden uit vlasgarens droegen en ook mummies in linnen doeken werden gewikkeld. Vanaf de Griekse en Romeinse Oudheid tot in de late Europese middeleeuwen was linnen naast wol de belangrijkste grondstof voor textiel en kleding. In de middeleeuwen werd linnen vanwege zijn vuilafstotende eigenschappen vooral voor onderkleding gebruikt en vanwege de sterkte ook voor pantsers uit stof.

Linnen vandaag de dag

Zijn bloeitijd beleefde linnen in het voor-industriële Europa en behoorde tot in de 19e eeuw samen met wol tot de meest verwerkte textiele grondstoffen. Omdat de teelt toen nog vooral handarbeid vroeg, werd linnen in de 19e eeuw door het goedkopere, steeds meer ingevoerde katoen, waarvoor toen al machinale verwerking bestond, bijna volledig van de markt verdrongen. Verwerkt werd linnen vooral in Ierland, Nederland, Westfalen, Saksen, Silezië en Bohemen. Sinds het einde van de 20e eeuw wint linnen als ecologisch verantwoorde, plantaardige natuurvezel weer meer aan betekenis. De linnen vezels worden uit de stengels van de vlasplant gewonnen en tellen tot de bastvezels.

De structuur

In tegenstelling tot katoen, vormen de uit cellulose bestaande vezels (2,5-6 cm) door pectine (plantaardige lijm) verbonden bundels van vezels (50-90 cm), die eerst van elkaar gescheiden dienen te worden. De oogst vindt plaats in de maanden juli tot augustus, waarbij de planten een hoogte van 80-120 cm bereikt hebben en de bloesems wit tot lichtblauw gekleurd zijn. De planten worden met speciale machines met wortel en al uit de bodem getrokken en ontdaan van de zaden. Deze arbeidsstappen heten slijten en roten. Aansluitend droogt men de plant, waarop de plantenlijm door een rottingsproces (natuurlijk op het veld liggend of kunstmatig in stromend water) verwijderd wordt en zich de bast later beter van de stengel laat halen. Aansluitend wordt deze nog meerdere malen geknikt, om de gewenste scheiding te bereiken. Laatste houtresten worden door het zwingelen in een zwingel turbine afgescheiden. Nadat nu alleen nog fijne vezels (ca.4 cm) over zijn, kunnen deze verder in de verwerking en uiteindelijk in een natspinmachine tot garens gesponnen worden.

Hygiënisch en aangenaam te dragen

De kleur van linnen varieert van witachtig en crème tot grijsbruin, kan echter goed gebleekt en daarna in verschillende kleuren worden geverfd. De linnenvezel is goed deelbaar en kan fijn versponnen worden, wat het vooral voor de productie van linnengoed en kleding interessant maakt. Bovendien is de vezel erg glad, zodat het weefsel slechts weinig lucht opneemt, waardoor het pluisvrij en nauwelijks kwetsbaar is voor vuil en bacteriën. De vezels zijn van nature bacteriedodend, vuilafstotend, luchtdoorlatend en bijna volledig antistatisch. Door de bacterie remmende en waterbindende eigenschappen heeft linnen altijd een laag vochtigheidsgehalte, verhinderd dus de ontwikkeling van bacteriën en absorbeert bovendien geuren. Door deze geur neutraliserende functie wordt linnen ook graag voor inlegzolen en binnen bekleding van schoenen genomen. Linnen is daarbij eveneens waterbindend en kan tot 35% luchtvochtigheid opnemen en deze snel weer aan de omgeving afgeven. Dit biedt een optimaal regulerend klimaat, waardoor linnen bij warme temperaturen koelend werkt en bij koude temperaturen verwarmend.

Afhankelijk van behandeling een ander aanzien

Door de goed opname van vochtigheid is vlas een zeer comfortabele vezel, want ze neem zweet licht en snel op en voelt zich zacht aan. Linnen vezels zijn bovendien erg sterk, stabiel en hebben een duurzaam karakter, maar niet erg elastisch, waardoor ze gevoelig reageren op wrijving en snel kreukelen. Linnen beschikt over een natuurlijke frisheid als het enigszins vochtig nog gestreken wordt en heeft geen stijfsel e.d. nodig, want het heeft een natuurlijke glans. Omdat het zo“”n sterk materiaal is, wordt het door wassen niet slechter in kwaliteit, maar eerder zachter en glanzender, zodat een lang en vaak gedragen kledingstuk van linnen een zijdeachtig karakter krijgt. Bij linnen wordt afhankelijk van keurmerk onderscheiden in linnen en halflinnen. Daarbij behoort het linnenaandeel bij zuiver linnen 100% zijn en bij halflinnen minstens 40%, waarbij de ketting uit puur katoen behoort te zijn en de inslag uit zuiver linnen.

Voor het wassen

Bij het wassen erop letten, de machine maximaal tot de helft te vullen en de was vooraf iets te laten inweken. Daarbij uitsluitend wasmiddel zonder bleek gebruiken, bijv. neutrale natuurzeep, fijnwasmiddel of een volwasmiddel voor de bonte was. Gekleurd en ongebleekt linnen s.v.p. binnenstebuiten wassen met een programma voor de fijne was. Het verdient aanbeveling voor de keuze van de juiste watertemperatuur altijd de wasvoorschriften te raadplegen. Sommige linnen producten kunnen ook bij hogere temperaturen gewassen worden. Ongeacht machine- of handwas: linnen dient goed te worden uitgespoeld om het ontstaan van vlekken door oxidatie van de cellulose te verhinderen. Centrifugeren alleen op de laagste stand en strijken s.v. p. als de was nog licht vochtig is, want droge hitte beschadigt het linnen. Uiteraard is een stoomstrijkijzer hier aan te bevelen.

Na het wassen

Ook is het belangrijk te weten, dat bij het strijken van linnen een glans ontstaat. Als eerder een matte, doffe stofoppervlakte gewenst is, dan s.v.p. binnenstebuiten strijken. Omdat linnen, vergeleken met andere vezels, maar een geringe elasticiteit bezit, kreukelt het snel. Let er daarom op de was niet in gevouwen toestand te wassen, het liefst niet in de wasdroger en op reis in de koffer in zijdepapier wikkelen om kreukels te voorkomen. Voor het drogen textiele producten uit linnen altijd een beetje uitrekken en daarna nat op de lijn hangen, maar niet in de directe zon. Textiel uit linnen dat in de droger mag, kunt u bij geringe trommelvulling en lage temperatuur drogen. Bij de eerste was van textiele kleding uit linnen wordt aangeraden het eerst een keer apart te wassen. Bijzonder kwetsbare was bij gebruik van de wasmachine liever ook nog een in een waszak of kussenovertrek doen.

Het positieve overweegt

In het algemeen is te zeggen, dat plantaardig linnen zeer veel positieve eigenschappen bezit, een ecologisch verantwoorde grondstof is en veelzijdig inzetbaar is. Juist voor mensen met allergieën of een gevoelige huid, maar ook voor hoge temperaturen is linnen op grond van zijn veelvuldige functionele eigenschappen erg geschikt. Het wordt gebruikt voor onder andere kleding (vooral zomerkleding: hemden, broeken, jassen, bloezen en zelfs complete pakken), tafelkleden, beddengoed, decoratieve stoffen, gordijnen, theedoeken en eveneens voor bespanning van boeken of tenten en rugzakken.

Bijna grenzenlose toepassingsmogelijkheden

Bovendien kunnen de stengels van de plant bijvoorbeeld verwerkt worden tot tapijten en postzakken. Ook perst men uit het stro van de vlasplant vaak vormplaten. Zelfs de zaden van de plant worden verwerkt in lijnolie en diervoeders. Uit de korte vezels, die als bijproduct bij de winning van linnen ontstaan, maakt men isolatiemateriaal. Linnen is dus een ecologisch zeer hoogwaardig materiaal, want alle componenten van de plant dienen als (her)bruikbare grondstoffen.